Roadtrippin’ de Snelwegkerk (2/2)

Autobahnkirche

Veel mensen zullen ze kennen, op doorreis door Duitsland, de blauw-witte borden van parkplatz of autohof. Op 46 van deze plekken vind je ze: de autobahnkirche of snelwegkerk. Het is een fenomeen dat we in Nederland (nog) niet kennen. Al hadden we na aanleiding van de bekroonde documentaire ‘snelwegkerk’ tijdelijk eentje: een pop-up kerk aan de A1.

Wat is het?

Een autobahnkirche is een kapel, of kleine kerk. Gelegen aan een van de vele rijkswegen die Duitsland rijk is, ook wel de autobahn genoemd. De kleine kerkjes zijn gesitueerd op de parkeerplaatsen direct aan de snelweg of een groter centrum iets van de snelweg afgelegen, de autohof. Ze worden vaak gecombineerd met vrachtwagenstandplaatsen, tankstations, hotels en fastfoodketens. In totaal zijn er 46 kerken, de eerste werd gebouwd in 1958 bij Landkreis Augsburg.

Rustpunt in het landschap

Op de website van de Duitse snelwegkerken beschrijven de ‘Versicherer im Raum der Kirchen’  hun kerken als rustpunten langs de altijd doorrazende snelweg. Je kunt hier rusten, herstellen en reflecteren. Het principe komt van oorsprong uit de middeleeuwen, waar pelgrims aanbiddingsdiensten werden aangeboden in de vorm van kapellen en kruisen langs de weg. Ze dienden als plaats van reflectie voor de reiziger. In mijn optiek is dat nog steeds zo, het zijn het goede plekken om tot rust te komen na een lange dag reizen of tussendoor, tijdens een korte pauze tot bezinning te komen.

Autobahnkirche Wilnsdorf

Tijdens onze roadtrip bezocht ik de kerk nabij Wilnsdorf, een sculpturaal object, ontworpen en gebouwd tussen 2008-2013 door de Duitse firma: Siegler+Schumacher Architecten. Het volume staat aan de rand van een autohof, op een helling en presenteert zich volgens de architecten als het volume van een traditionele dorpskerk.


Het volume is wit van kleur en de vorm van een traditionele dorpskerk zie ik er niet gelijk in terug, maar wellicht zal dit alleen zichtbaar zijn van de lager gelegen (100-200m lager) snelweg. Wel viel mij op hoe sterk de vorm is, als bezoeker ontdek je van elke  nieuwe elementen en vormen in het ontwerp . Ondanks zijn kleur en vorm past hij wonderwel goed in groene landschap. Het volume is geplaatst op een snijpunt van kleinere onderhoudswegen, op het knikpunt van de parkeerplaats en een helling. wat resulteert in een ‘zwevend volume’. Op het niveau van de parkeerplaats benader je hem via een wandelpad met aan weerszijden groene hagen, bijna aan het einde hiervan zie je als eerste een vergezicht met de snelweg in een glooiend landschap waarna aan de rechter zijden het witte volume je aandacht trek. Je volgt hier duidelijk een sequentie van ruimtes. Helaas is dit enkel weggelegd voor de automobilist, de vrachtwagenchauffeur zit het volume al gelijk staan als hij zijn vrachtwagen parkeert, hier is geen enkele aandacht aan enscenering besteed.

de Grot

De kerk bestaat uit twee delen, het witte betonnen casco en het binnenwerk gemaakt uit OSB platen. Dit laatste heeft nog het meeste weg van een grot, de wanden en het plafond zijn duidelijk één. Het creëert daardoor een intieme binnenwereld. Op het betonnen casco zijn twee torens (oren) geplaatst die indirect licht naar binnen laten komen. Echter zie ik van één van de twee toren het nut maar in aangezien het licht hierbinnen komt op het altaar. De lichtval van de andere toren loopt dood op het frame van OSB platen aan de binnenzijde van de kerk.

Het beeld van de kerk van buiten is fascinerend, helaas heb ik hem niet gezien vanaf de lager gelegen snelweg, waarbij ik vermoed dat beide toren versmelten tot één en daarmee het silhouet van een dorpskerk creeren. Op de parkeerplaats oogt het volume vanuit elke hoek anders en vindt ik het architectonisch lijnenspel een lust voor het oog.

Een miljoen bezoekers per jaar

De kerken worden elk jaar door ongeveer een miljoen mensen bezocht. Als sterke punt wordt de anonimiteit beschreven. In elke kerk bevindt zich een plek om kaarsen aan te steken en een gastenboek. Dit zgn. ‘book of concerns’ wordt door velen gebruikt om hun gedachten kwijt te kunnen. Het fenomeen rustpunt vind ik sterk, dat de objecten een architeconische kwaliteit hebben vind ik persoonlijk prettig. De kerken krijgt hiermee in in ieder geval een extra dimensie en ik vermoed dat toevallige passanten sneller zal aanzetten tot een bezoek.

 

Snelwegkerk

Er is vorig jaar door Elsbeth Fraanje een Nederlandstalige documentaire uitgebracht. De documentaire Snelwegkerk gaat over de verschillende kerken, hun gebruikers en beheerders. Het vertoond hoe deze plekken worden gebruikt en welke ontboezemingen worden gedaan in het ‘book of concerns’. Het persoonlijke verhaal is hierin leidend.

 

De documentaire is uitgebracht in 2017 en te zien op www.npo.nl.

De volledige documentaire is hier te zien: https://npo.nl/VPWON_1267970

Bronnen:
https://www.autobahnkirche.de
http://www.schneider-schumacher.de/projects/project-details/39-autobahnkirche-siegerland.project

BewarenBewaren

Road Trippin’ Urbex (1/2)

Terwijl het oranje licht van het autodisplay ternauwernood 7:45u aangeeft rijden we al richting het zuid des lands. Een weekend urbex en architectuur kijken i Belgie, Luxemburg, Frankrijk en Duitsland, met de geplande 1300km een ware roadtrip.

Chateau Wolvenstein


Als de klok ongeveer twaalf uur aangeeft bereiken we onze eerste stop. Diep in de Belgische Ardennen rijden we het terrein op van een voormalig ziekenhuis, hier moet op een heuvel ‘Chateau Wolvenstein’ staan.  We lopen door de bossen en betreden het gebouw via een open raam aan de achterzijde. Binnen zien we al snel dat er naast vandalen ook de nodige urbexers binnen zijn geweest. Naast veel omgevallen en kapotte kasten staat er ook een prachtig gedekte tafel.

Het verbaast ons dat het gebouw, dat onderdeel was van een ziekenhuiscomplex, nu al enkele decennia leegstaat. Het is relatief nieuw, gezien de volledig betonnen constructie, het houtwerk van zwaar eiken en de gevel. Ze zijn allemaal in zeer goede staat. Op de eerste twee verdiepingen zijn grote hoge ruimtes, compleet met zware eiken deuren en gietijzeren hang en sluitwerk. Er staan hier nog computers en een compleet archief, waarvan je je afvraagt van welke patiënten hier allemaal nog gegevens liggen. Op de derde verdieping zijn de slaapvertrekken, deels onder de nok en prachtig voorzien van behang. met nog veel kamers in zeer goede staat. Na een korte tour tot op het dak en het uitzicht over de omgeving vertrekken we richting onze volgende stop.

Hotel Beaucoin

Na een korte tankstop in Luxemburg gaan we op zoek naar onze volgende stop, wel bekend binnen de urban exploring scene: Hotel Beaucoin.

Het mooie van een weekend urban exploring is dat de locaties veelal afgelegen liggen in kleine, ingeslapen dorpjes en op landgoederen. Daardoor rijd je bijna standaard op kleine weggetjes in plaats van over de snelweg. Zo reden we richting dit hotel langs prachtige rotsformaties met na elke bocht weer een prachtig uitzicht. Eenmaal aangekomen bij Hotel Beaucoin was het contrast tussen het landschap en het hotel groot, de plek is al jaren lang bekend en de locatie staat op veel websites ‘gewoon’ genoemd. Dit was in het voormalige hotel te merken, zelden heb ik zo’n gigantische vieze zooi in een gebouw gezien. Het hotel, dat nu enkele jaren leegstaat is, zo las ik na wat onderzoek, regelmatig van eigenaar gewisseld en was maximaal twee tot drie sterren, de kamers waren dan ook niet groot en het leek het meest op een hotel voor mensen op doorreis met een gezellige bruine kroeg op de begane grond.

Centre Pompidou

Als derde urbex locatie hadden we een voormalig kantoor van een staalfabriek gevonden in Frankrijk.

Echter deze bleek vakkundig afgesloten, waardoor we rond 17u uiteindelijk in Metz belanden bij een architectonische parel. Het Centre Pompidou in Metz is geopend in 2010 en laat zich voor mij het best omschrijven als een tentachtig gebouw met daaronder gestapelde volumes. Ik was erg onder de indruk van de prachtige houten constructie waarover het witte doek is gespannen. Onder het witte doek bevinden ze een drietal gestapelde witte volumes die deels door het doek heenprikken.

Het door Shigeru Ban ontworpen gebouw is een waar icoon in de stad, geflankeerd door een treinspoor op een wal en een groot plein is het gebouw prachtig gesitueerd. De dependance is gebouwd om de grote collectie van Centre Pompidou te kunnen exposeren (in Parijs wordt maar 20% geëxposeerd!) en de grotere objecten, (hoger dan de 5,5m verdiepingshoogte van Centre Pompidou in Parijs)  tentoon te kunnen stellen. Leuk weetje: De vlaggenmast is 77m hoog, referend naar het openingsjaar (1977) van Centre Pompidou in Parijs.

Road trippin’ with my two favorite allies
Fully loaded we got snacks and supplies
It’s time to leave this town it’s time to steal away

Red Hot Chili Peppers  – Road Trippin’

Volgende week deel II, met meer architectuur, een sneak peak vind je in de gallery

Bronnen:

https://www.archdaily.com/490141/centre-pompidou-metz-shigeru-ban-architects

 

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

4,5 km Gewapend Beton

in de zomer van 2016, nu een jaar geleden, reisden mijn vriendin en ik door Oost-Duitsland. Een reis van Prora, aan de Noord-Oostkust tot Leipzig, een van de voormalige Oost-Duitse industriesteden.  Een reis met als doel het ervaren van het voormalige Oost-Duitsland. Het bezichtigen van het 4,5km lange hotel in Prora, het bezoeken van voormalig doorgangslager Ravensbruck, het vinden van de rauwe randen van Berlijn, de ruwheid en leegte van Leipzig en het vinden sporen van de DDR op het platteland.

4,5km Gewapend Beton.

Onze reis begint in Prora, een dorp op het eiland Binz in Rügen. Dat onze reis hier begint is niet zo gek, het is een van de meeste noordelijke elementen die tastbaar herinneren aan het voormalig Oost Duitsland. 4,5km gewapend beton, het voormalig gedroomde vakantieoord van Adolf Hitler, staat hier nog steeds, Het werd destijds geleid door de de organisatie: Kraft durch Freude, een onderdeel van de DAP. bij goed gedrag in een van de fabrieken kon je een vakantie hier ‘verdienen’

Als we ’s avonds aankomen, lopen we –na het opzetten van onze tent- naar de flat’s van Prora, we zijn nieuwsgierig naar een gebouw met 4,5km lengte! Als we aankomen genieten we van de plek. Op 100m van het strand staat een het enorme complex, dat tot mijn schrik, strak in het wit stucwerk, met balkons en nieuwe ramen al helemaal is opgeknapt! Ook de tuin, die eromheen ligt is aangepakt en inmiddels niet meer openbaar. ‘privatgrundstuck – betreten verboten’

 

Een echte tijdlijn

De volgende ochtend gaan we terug, op de fiets. We ervaren een ware tijdlijn, van strakke, wit gestucte appartementen met anthraciet kozijnen fietsen we langs blokken die nog worden afgebouwd. Een nieuw schuin dak, aan de buitenzijde volledig geïsoleerd met vergrote ramen. Even verderop staan delen in originele staat volledig gestript, momenteel worden er ramen uitgebroken worden voor de verbouwing. De laatste twee blokken wijze nog het meest op het vroeger, hierin is een museum gevestigd en het jeugdhostel. De tijdlijn eindigt met de echte ruines, bouwblokken die nooit volledig zijn gerealiseerd, veilig achter hekken, waar wel de nodige gaten in zitten.

 

10.000 hotelkamers

Prora heeft in een intrigerende historie, het werd ontworpen door de keulse architect Klemens Klotz. De bouw begon op 2 mei 1936 en alle grote Duitse Bouwbedrijven werkten mee. De kolos van 4,5km lang herbergde 10.000 kamers van 5 x 2,5m, allen met uitzicht op zee. In het gebouw konden 20.000 gasten verblijven, dit werd gecombineerd met de haven waarin grote Cruiseschepen, eveneens van de Vakbond konden aanleggen. Gezamenlijk konden ze genieten van feesten in het theater.

 

Rond 1940 moesten de eerste gasten arriveren, echter door de start van de 2e wereldoorlog werd de bouw stilgelegd. Acht hotelblokken, de kade en het theater waren toen af, de bouw is nooit afgerond, een eetzaal en de golfslagbaden werden nooit gerealiseerd.

Vanaf 1945 zijn er achtereenvolgens vluchtelingen, het rode leger en de Oost Duitse Volkskaserne gehuisvest. Na 1992 kwam een groot deel leeg te staan en werden er een jeugdhostel, discotheek, museum gepland. Er werd uiteindelijk gerecreëerd op de locatie, maar niet op de wijze die door de arbeidspartij ooit is bedacht.

 

 

 

Urbex?!

Bij aankomst op de locatie schrok ik, het eerste aanblik van een smetteloos wit gebouw, waaraan in eerste opzicht geen herinnering aan vroeger meer zichtbaar maar is gekozen voor geld verdienen vond ik raar. Zelf had ik gehoopt op een gebouw waar ik een keer, vroeg in de ochtend, op tijd naar binnen kon om foto’s te maken van de leegstand en deze hier  te kunnen tonen. Dat het is getransformeerd en is afgebouwd tot hotel vond ik jammer vanwege de foto’s, maar ook lastig, met de vraag of ik dit nu goed vond of niet. Het is een beladen erfgoed, met een eigen historie. Hoe kan je daar op een goede, respectvolle wijze mee omgaan? Het beeld wat er nu staat is dat mijns inziens niet.

Moet dit dan altijd leeg blijven staan? Het is namelijk wel een gebouw op een hotspot in Duitsland. Rugen is een super-toeristisch deel van Duitsland en een bouwlocatie met zeezicht van 4,5km lang is erg aantrekkelijk.

Het gebouw is bijna volledig verkocht aan Duitse Investeerders die het complex afbouwen met de functie waarvoor hij is bedoelt. Het blijkt dat dit veel Duitsers tegen de borst stuit. In mijn optiek is het gebouw nu slechts een schim is van zichzelf en wordt er in niks, behalve de vorm meer herinnerd aan de hisotrie van het gebouw en het Nazi-regime. Een smaakvollere oplossing en invulling was passender geweest, al weet ik zelf ook geen goede invulling te bedenken voor een gebouw van 4,5km lang met zo’n specifieke vorm.

Ik hoop dat een deel van het gebouw bewaard blijft en de twee musea, het hostel en outdoor vereniging hun bouwdeel in ere houden. Zo kan de geschiedenis van het gebouw zichtbaar en bewaard blijven voor het nageslacht.

Wil je meer zien?

Close Up maakt een documentaire die te zien is via de website van de NPO: https://www.npo.nl/avro-close-up/20-06-2008/AVRO_1295522

Bronnen:

Hitler’s droom van een megahotel aan de Oostzee

Seebad Prora / KDF Prora

https://www.volkskrant.nl/buitenland/hitlers-vakantieparadijs-nadert-na-70-jaar-voltooiing~a3812413/

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Samen maken we de ruimte

In opdracht van Het Oversticht schoot ik voor hun nieuwe website de header foto’s.

De beelden’s weerspiegelen het werkveld van Het Oversticht waarbij een goede ruimtelijke kwaliteit het speerpunt is. Het Oversticht is werkzaam als partner van diverse gemeenten en bedrijven in Overijssel, Zuidwest-Drenthe en Flevoland en werkt hier binnen de vakgebieden welstandadvisering, erfgoed, archeologie en cultuureducatie.

De vakgebieden zijn elementen die binnen de afbeeldingen terugkomen, daarnaast is gezocht naar de nieuwe opgaven binnen het spectrum van ruimtelijke kwaliteit zoals: herbestemming, duurzame energie en de klimaatopgave.

De foto’s zijn geschoten in de wijk Roombeek in Enschede en elke foto legt zijn nadruk op een ander aspect van de ruimtelijke kwaliteit.

De foto is geschoten aan de Museumlaan met in de achtergrond het Balengebouw. De foto toont het resultaat van goede afspraken over Ruimtelijke Kwaliteit en werken met een stadsbouwmeester die coach en stuurt bij het ontwikkelen van een nieuwe woonwijk. Daarnaast tot slot, de gebruiker, in de vorm van een fietser.

 

De foto is geschoten in het Noordelijke deel van Roombeek en toont lokaal erfgoed in de vorm van een boerderij, een waterberging en stadsvilla’s die onder architectuur zijn gebouwd. Het geheel liggend in een een groene omgeving.

 

Tot slot de een foto met daarop de wederopbouw architectuur in combinatie met een waterberging, in gebruik als openbare verblijfsruimte,  een voormalige textielfabriek, herbestemd als een kunstopleiding en de NJ Menkofabriek die is herbestemd als woongebouw in combinatie met een basisschool.

 

Zuiver water?!

Verboden toegang

Met duidelijke witte letters toont het blauwe bord mij dat ik op een plek kom die normaliter niet voor onbevoegden toegankelijk is. Het grote stalen hekwerk met dik hangslot toonde dit ook al, niet voor pottenkijkers. Toch ligt er achter dit grote hek een bijzonder gebouw, een voormalige waterzuivering. Een van de “onzichtbare” installaties die ervoor zorgt dat wij als Nederlanders elke dag schoon drinkwater uit onze kraan hebben. Best een unicum als ik er zo, leunend op mijn auto, aan denk. In veel landen is dat niet vanzelfsprekend. Even later rijdt er een witte auto van Dunea het terrein op, de eigenaar van het gebouw en het bedrijf dat mijn toegang verschaft. Ik ben nabij Vliegveld Valkenburg, bij waterzuivering de Lindenberg.

Night (4 van 4)

Waterzuivering

Door de Leidsche Duinwater Maatschappij LDM is voorzuiveringsstation Lindenbergh in december 1988 langs de Wassenaarseweg in Katwijk in bedrijf genomen. In eerste instantie is de voorzuivering gebouwd voor de behandeling van boezemwater ten behoeve van open infiltratie in het duingebied Berkheide. Het boezemwater werd gewonnen uit een zijtak van de Wassenaarse Wetering.

Na de fusie met Duinwaterbedrijf Zuid-Holland DZH begin 1996 werd voorgezuiverd rivierwater uit de Afgedamde Maas aangevoerd. Een verder voorzuivering in de Lindenbergh was hierdoor niet meer noodzakelijk.Het voorzuiveringsstation werd daarom omgebouwd ten behoeve van diepinfiltratie in Berkheide, echter de verwachtingen konden niet worden gerealiseerd en daarom werd besloten hiermee te stoppen.Lange tijd heeft de Lindenbergh stilgestaan, maar is alles wel onderhouden in het kader van reserve-capaciteit. Deze werd echter niet aangesproken en daarom is eind 2015 besloten de Lindenbergh te slopen.

In de periode september 2016-maart 2017 (buiten het broedseizoen) zijn alle voorbereidende maatregelen getroffen, zodat na het broedseizoen van 2017 gestart kan worden met de daadwerkelijke sloop.

Waterzuivering (1 van 4)Night (2 van 4)

 

Zonder poespas

Een waterzuiveringsgebouw is functioneel, geen poespas, een mini fabriek met grote machines, veel buizen, pompen, kranen en grote ‘stuurwielen’.  Elektriciteitskasten, grote machines en resten van stoffen die werden gebruikt voor het zuiveren van het water. Het was voor mij een unicum om hier foto’s te kunnen maken. Een waterzuiveringsgebouw is niet een gebouw waar je zomaar even binnen loopt, erg begrijpelijk, grote, diepe baden, enorme machines en veel grondstoffen die in hun pure vorm niet altijd prettig zijn voor het lichaam.

Night (3 van 4)

Voor meer foto’s bezoek: Zuiver Water

Met dank aan Dunea, Waterzuivering.

Battleship Island – Hashima, Japan

In de laatste aflevering van 3opReis bezocht Chris Zegers Hashima. Ook bekent als Battleship Island, een voormalig mijnwerkers eiland voor de kust van Nagasaki. Het eiland, gebruikt in de laatste James Bond film als decor, is een ware Urbex Hemel.

Bron: https://thinkprogress.org/the-future-of-coal-the-dead-island-of-hashima-95736d0da4de

https://thinkprogress.org/the-future-of-coal-the-dead-island-of-hashima-95736d0da4de

Een, zo vanaf je luie stoel te zien, een bizarre plek, die tijdens de tweede wereldoorlog, een van dichtbevolkte plekken op aarde was. Complete families woonden hier, het was een ministad met scholen, huizen, bioscoop, winkel en de mijn, die een paar kilometer diep onder het eiland aanwezig was.

Het eiland, nu volledig verlaten is moeilijk bereikbaar (alleen per boot bij een rustige zee) en daardoor exclusief. Toch heeft het internet een oplossing: Google Streetview heeft de locatie in beeld gebracht. Dus ook vanuit je luie stoel onderstaande link te bekijken!

Buro MA.AN bestaat 15 jaar!

Met veel plezier werk ik sinds 1 januari 2017 bij Buro Ma.an in Zwolle en Rotterdam, een dynamisch bedrijf waar ik als Architect mijn ei volledig kwijt kan.
Het is voor mij een logische keuze om te kiezen voor een full-time baan bij dit bureau, vanwege de dynamiek, diversiteit in project en schaalniveaus.
Graag combineer ik de werkzaamheden voor deze twee bedrijven.

Buro MA.AN heeft dit jaar wat te vieren:

1 april 2017 bestaat buro MA.AN al weer 15 jaar.
Onderstaand de stand van de ‘MA.AN-stad’, een compositie van gerealiseerde projecten in een nieuw perspectief, verbeeld door de medewerkers van het buro.
Iedereen bedankt voor de samenwerking in de afgelopen jaren en op naar de volgende stadsuitbreiding.

a47c830d-bcee-4ea6-9e50-a0ddcfaf752a-original

Nieuwsgierig naar onze projecten: http://www.buromaan.nl

BewarenBewaren

Tankstations, een uitstervend ras

Een voormalig garagebedrijf in Gorinchem

De titel is misschien wat ambitieus, maar toch heb ik afgelopen jaar weer 7 leegstaande of herbestemde tankstations gespot op mijn reizen. Tijdens woon-werk verkeer, tijdens veldwerk of op vakantie. De selectie is inmiddels toegevoegd. Kijk voor meer tankstations in de gallery: http://www.studiohoed.nl/gallery/tankstations-2/

Tankstation (6 van 6)

Voormalig tankstation in Leipzig, momenteel een snackbar voor (hoe Duits wil je het hebben) Braadworst.

Tankstation (5 van 6)

Tankstation op voormalig vliegveld Tempelhof in Berlijn.

Tankstation (4 van 6)

Tankstation op voormalig vliegveld Tempelhof in Berlijn.

Tankstation (3 van 6)

Tankstation langs de snelweg tussen Maastricht en Luik, deze is gespot in Visé.

Tankstation (2 van 6)

Dit tankstation vind je in Esch-Zur-Alzette in Luxemburg.

Tankstation (1 van 6)

Dit tankstation is gespot in 2015 in Vernon, Frankrijk.

Tankstation (1 van 1)

Een voormalig garagebedrijf in Gorinchem (NL)

Noordelijke Inspiratie

Marieke Kijkt

Door de opruimdrang bij mijn werkgever kwam ik naast de oud papierbak een hele stapel tijdschriften tegen. Een hele stapel ‘Noorderbreedtes’ Een tijdschrift dat ‘zich al veertig jaar druk maakt over het landschap en de leefomgeving in Noord Nederland’

www.mariekekijkt.nl //Huisjes

Copyright Marieke Kijk in de Vegte www.mariekekijkt.nl

Het blad schrijft over het alledaagse Noord-Nederland. Tussen alle artikelen zoals Marieke Kijkt kwam ik ook de documentaire ‘In Context’ tegen.

In Context

Een documentaire waarin architecten Gunnar Daan en Cor Kalfsbeek tijdens een reis langs elkaars projecten. Deze gezamenlijk uitgebreid bekijken en bespreken. Kritisch Regionalisme op zijn best.

http://www.noorderbreedte.nl/winkel/in-context-dvd-book/

Kerken kijken

Terwijl de wind langs de spiegels van de auto waait rijd ik richting de Duitse grens, na de stad Groningen rijd je zo de leegte in. Het gras is groen, de bomen zijn kaal en verder is er op een verdwaalde herenboerderij, niets. Vandaag ga ik kerken kijken. 

In het Groninger landschap staan er veel, kerkjes. Elk dorp heeft er wel een, sterker nog, op sommige plekken is het dorp verdwenen maar staat de kerk er nog. Enigszins verweesd staat de kerk fier tussen weilanden en industrie. Een reis door de tijd.Kerken (10 van 17)

 

Termunten

In Termunten staat de Ursuskerk, een hervormde kerk die grotendeels dateert uit de 13e eeuw en is gebouwd op fundamenten uit de 12e eeuw. De kerk oogt gedrongen en hoog, de verhoudingen kloppen niet helemaal. Je kan duidelijk zien dat hij vroeger groter was. De huidige kerk bestaat nu alleen nog uit het romangotische koor en een restant van het schip van een grote kruiskerk.

In de 19e eeuw is de vrijstaande middeleeuwse toren ingestort en afgebroken. De huidige toren is gebouwd in 1951. Met de grote gietijzeren sleutel in handen kon ik in de kerk overal komen, in het schip, bij het orgel, boven de kruisgewelven en bij de kerkklok. Een complete promenade architecturale, waarvan de beleving al begon bij het ophalen van sleutel.Kerken (5 van 17)

 

 

Sleutelsysteem

Kerken (1 van 17)In de kerken van Heveskes en Termunten kan je (bijna) overal komen, dit is het resultaat van het sleutelsysteem dat wordt gehanteerd door de Stichting Groninger kerken. Elke kerk heeft in het dorp één of twee sleutelbewaarders, hier kan je, na een belletje, de sleutel van de kerk ophalen om hem te bezichtigen. Het is een informele manier, gebaseerd op vertrouwen, die ervoor zorgt dat je vrij kan rondlopen zonder dat er iemand altijd mee moet.

 

Heveskes

In de Eemshaven, tussen bomen, braakliggend industriegebied en aan een spoor, staat eenzaam en alleen een klein kerkgebouw. Secuur afgesloten met een groot stalen hek. Twee pony’s kijken verbaasd op als ik uit de auto stap.

De kerk van Heveskes is niet meer dan een ruw casco, 6 ramen en een vloer van leem. De romanogotische kerk bestaat uit meerdere delen, het oudste deel dateert uit 1200 en is meerdere keren verbouwt. Als laatste heeft het gebouw dienst gedaan als Nederlands Hervormde Kerk.

Ik open het stalen hek en de kerkdeur en sta in een kleine voorhal met daarachter het schip, het ruikt een beetje muf. De schoonheid van de kerk zit hem in de ruwe muurwerk, zonder pleisterwerk waardoor alle verbouwingen, transformaties en veranderde oude raam- en deuropeningen volop zichtbaar zijn. Via een houten ladder beklim ik de toren, nieuwsgierig naar wat er boven te zien is. Hier hangt de klok in een eikenhouten klokkenstoel en liggen wat stoffige stukken hout die waarschijnlijk van oude kerkbanken zijn geweest.
Wat een geweldige plek! Het contrast tussen kerk en industrie, de fierheid die de kerk toont, behouden voor de toekomst. De ruwheid van de kerk heeft op mij een enorme impact, ontdaan van alle decoraties staat hier de basis van het gebouw. Deze kerk houdt door zijn bijzondere locatie de herinnering aan het vroegere dorp levend.
Kerken (8 van 17)

Zeerijp

Ik rijd van Heveskes naar de Jacobuskerk in Zeerijp. Het contrast is groot. Van de ruwe leegte van Heveskes naar de verfijnde en kitscherige kerk in Zeerijp. Wanden waar de stenen op zijn geschilderd, een volledige inrichting met orgel, banken en preekstoel Deze kerk spreekt minder tot mijn verbeelding, juist omdat dit is wat ik gewend ben. Een kerk die verfijnd is en op en top is gedecoreerd. De opzet blijft bijzonder, een vrijstaande toren in combinatie met het hoge schip en de grote begraafplaats aan de achterzijde.

Kerken (12 van 17)

De Jacobuskerk is gebouwd in de veertiende eeuw en gerestaureerd in de zestiger jaren. De toren is gebouwd in het begin van de vijftiende eeuw. In de kerk zijn romanogotische en vroeggotische elementen terug te vinden. Bijzonder is dat het een van de laatste kerken is die is gebouwd in de romanogotische stijl en dat er sinds de bouw weinig aan de kerk is veranderd.

Klein Wetsinge

Met warme koffie sluit ik de dag af in het kerkje van Klein Wetsinge. In deze kerk zijn in het schip aan de entreezijde twee ovalen units geplaatst, in de nok is een loopbrug toegevoegd en aan de achterzijde in het schuine dak is een uitzichtpunt gecreëerd met een panorama ‘view’ over de Groninger Landerijen.

Dit gebouw laat goed zien wat de mogelijkheden zijn van de kleine Groninger kerken; door kleine aanpassingen is de kerk ruimtelijk getransformeerd, zonder haar karakter aan te tasten. Door twee functies, een uitzichtpunt en restaurant, samen te laten komen versterkt de mogelijkheid voor een volgend leven voor een kerkgebouw. De beleving die wordt gecreëerd door de extra route naar de nok van het gebouw, langs het uurwerk, via de loopbrug naar het uitzichtpunt geeft een extra dimensie aan dit bezoek; de architect heeft plekken ontsloten die in andere kerken voor normale bezoekers ontoegankelijk blijven.Kerken (14 van 17)

 

Round Up

Vijf kerken, elk met een eigen verhaal, een eigen karakter en staat van onderhoud. Sommige in gebruik en rauw qua structuur, andere opgepoetst en volop in gebruik. Andere staan, ontdaan van alle opsmuk nog fier overeind en houden de herinnering aan een verleden levend. De kerk van Klein Wetsinge is aan een nieuw leven begonnen. De kerk van Heveskes vond ik het meest indrukwekkend; de rauw- en puurheid die de kerk uitstraalt in een verlaten landschap met chemische installaties op de achtergrond heeft een diepe indruk achter gelaten.
Kerken (4 van 17)
Van deze tocht heb ik een fotoreportage gemaakt, die te vinden is via deze link.

voor meer informatie over de Groninger kerken: www.groningerkerken.nl